X
تبلیغات
مهندسي صنايع - همه چیز راجع به مهندسی صنایع

مهندسي صنايع

ایمنی صنعتی

همه چیز راجع به مهندسی صنایع




مهندسي صنايع جه تخصصي است؟

مهندسي صنايع را مي توان كاربرد اصول و فنون مهندسي مديريتي به منظور بهبود، طراحي و نصب سيستم هايي شامل انسان، مواد، اطلاعات، انرژي و تجهيزات براي فراهم آوردن امكان توليد كالاها و ارائه خدمات بشكل كارآ و مطلوب دانست. براي بررسي، ارزيابي و كاربرد اين سيستم ها، دانش و مهارت هاي علوم رياضي، علوم فيزيكي و علوم اجتماعي به همراه فنون طراحي مهندسي موردنياز است. فعاليت هاي مهندسي صنايع همانند پلي است كه ارتباط بين اهداف مديريت و عملكرد عملياتي سازمان را ايجاد مي نمايد. مهندسان صنايع بيشتر درگير افزايش بهره وري در مديريت منابع انساني، روش ها وفناوري اند. حال آنكه ساير رشته هاي مهندسي بيشتر درگير ماهيت فني فرآيندها و فرآورده ها مي باشند.

مهندسي صنايع تنها رشته مهندسي است كه عامل انسان يكي از مولفه هاي اصلي سيستم هاي مورد مطالعه آن را تشكيل مي دهد. مهندسان اين رشته در تيم هاي ميان رشته اي براي امور برنامه ريزي، نصب و كنترل و بهبود فعاليت هاي موسسات به خدمت گرفته مي شوند. اين فعاليت ها ممكن است اقدامات توليد، نوآوري در محصولات، ارائه خدمات، حمل و نقل و جريان اطلاعات سازماني را شامل شود. اين مهندسان بستر لازم براي تعامل تخصص هاي مختلف و كار گروهي را به بهترين وجه ايجاد نموده و در نتيجه امور طرح، برنامه ريزي، اجرا و نظارت بر عملكرد نظام هاي توليدي خدماتي بشكل منسجم تر انجام مي شود و در نهايت محقق شدن اين مهم، به بهبود مستمر در جهت سهولت كارها، راحتي كاركنان، كاهش هزينه ها، ارتقا كيفيت و جلب رضايت مشتريان منجر مي شود.

تاريخچه مهندسي صنايع

اولين جرقه هاي پيدايش مهندسي صنايع بعنوان يك تخصص با آغاز انقلاب صنعتي در ابتداي قرن 19 زده شد. انقلاب صنعتي كه با ظهور اختراعات جديد خصوصاً در صنعت نساجي و اختراع ماشين بخار آغاز شد، باعث بكارگيري نيروي انساني بيشتر و افول صنايع كوچك دستي شد. با گسترش كارخانجات، نياز به مديريت و تفكر مديريتي بيش از پيش احساس شد. افراد بسياري در جهت ارتقا كيفيت محصولات تلاش كردند. آدام اسميت، پدر علم اقتصاد پيشنهاد تقسيم كار را داد. وي بيان كرد كه مي توان با تقسيم كار در كارخانه پيچ سازي نتيجه كار را به مقدار زيادي بهبود بخشيد. به موازات اختراعات و نوآوري در فرآيندها، روشهاي حسابداري و هزينه يابي گسترش يافتند. روش هاي تحليل علمي، آزمايشات و اثبات هاي علمي در طراحي و ساخت ابزارآلات و ماشين ها بكار گرفته شد و در نتيجه، اثرگذاري اين تحولات در تفكر سازماني مديريت،موجب شد مديريت علمي به عنوان يك نگرش و روش حرفه اي مطرح شود. اولين تلاش براي علمي شدن مديريت از آمريكا شروع شد. در سال 1881 فردريك تيلور پدر مديريت علمي، انديشه هاي خود را توسعه داد. فرانك گيلبرت و همسرش ليليان در جهت مطالعه كار با بررسي حركات توانستند ابزار جديدي را ابداع كنند. همچنين آنان به مسائل روانشناسي و انگيزه هاي انساني توجه نمودند. عملكرد پرداخت پاداش و نتايج قابل قبول آن توسط امرسان ايجاد و توسعه يافت. مجموعه فعاليتهاي تيلور و هم عصران وي براي فرموله كردن اصول اساسي به عنوان روش هاي علمي مديريت متمركز شده بود كه اين فعاليت ها به زودي تحت عنوان مديريت علمي شناخته شد.
كار اين افراد توسط انجمن مهندسين مكانيك آمريكا ارج نهاده شد و عرصه براي فعاليت تيلور و همفكران
اوتوسط اين انجمن ايجاد شد. در سال 1912 انجمني براي ارتقا و رشد مديريت بنا نهاده شد. در سال 1915 انجمن تيلور نام گرفت. اين انجمن از سال 1934 با عنوان انجمن مهندسي صنايع فعاليت خود را ادامه داد. در اين دوران مديران علمي داراي تحصيلات مهندسي بودند و بسياري خود را مهندس صنايع قلمداد مي كردند و گروهي نيز در حيطه مديريت به عنوان مشاوران مديريت مطرح بودند. بتدريج مواد درسي و مدرك مهندسي صنايع و برنامه هاي مربوطه مورد توجه قرار گرفت و در نهايت دانشكده هاي مهندسي صنايع ايجاد و توسعه يافتند.

 اهميت مهندسي صنايع

مرور توانمندي ها و خدمات مهندسي صنايع نقش و اهميت مهندسي صنايع را به وضوح بيان مي كند. امروزه حيات اقتصادي سازمان ها و موسسات توليدي و خدمات در بازار رقابتي شديد جهاني به استفاده بهينه از منابع در دسترس وابسته است. عموماً منابع در دسترس شامل مواد، منابع انساني، ماشين آلات (شامل تجهيزات، لوازم جانبي، امكانات مورد نياز شامل فضا و انرژي و ...)، منابع اطلاعاتي و منابع مالي طبقه بندي ميشوند. ايجاد و نگهداري منابع ياد شده هزينه هايي را براي سازمان به دنبال دارد. هزينه تمام شده واحد محصول هر موسسه متأثر از نحوه به كارگيري اين منابع است. هر شركت توليدي يا خدماتي كه بتواند هزينه هاي خود را به حداقل ممكن برساند و به بياني ديگر توانايي استفاده بهينه از منابع را در تمام اركان سازماني خود ايجاد نمايد يا حاشيه سود بيشتري به دست خواهد آورد و يا قادر خواهد بود كه قيمت هاي فروش خود را با حفظ حاشيه سود قبلي، كاهش دهد. اين بدان معني است كه قدرت رقابتي موسسه مذكور در بازار افزايش مي يابد. باتوجه به تحولات اقتصاد جهاني قدرت رقابتي شرط اساسي موفقيت در كسب و كار نوين محسوب مي شود. در كنار اين مسائل، توجه به نوآوري ها و ارتقا كيفي محصولات و خدمات كه از طريق تلاش براي يافتن طرح هاي بهبود يافته و همچنين تحول در فرآيند كسب و كار نيز بقا و رشد موسسات را در پي خواهد داشت. با توجه به مراتب فوق اگر ضرورت ها و نيازمندي هاي رسيدن به امور مذكور را با تكنيك هاي مهندسي صنايع تطبيق دهيم مشاهده مي شود كه مهندسي صنايع ابزار لازم براي حصول اهداف سازماني را بطور فراگير و سيستماتيك فراهم مي آورد و اين نشانگر نقش و اهميت بالاي مهندسي صنايع بعنوان موتور محرك حركت سازمانهاي امروزي است.

 اصول فكري و ديدگاه ها در مهندسي صنايع

اساس مهندسي در هر گرايشي طراحي مبني بر اندازه گيري، محاسبه و تحليل با استفاده از علوم رياضي و تجربي شكل مي گيرد. در نتيجه حرفه مهندسي كاملاً ديد فني و ماشيني دارد كه موجب محدوديت ديدگاه در ابعاد خاص شده و برخي موضوعات مانند يافتن بهترين روش هاي مديريتي و ارتباطات انساني در ديدگاه محض مهندسي ناديده گرفته  مي شود. مهندسي صنايع با در برداشتن نگرش سيستماتيك و فراگير ارتباط تخصص هاي مختلف و نهاد مديريت سازمان را ايجاد نموده و امور برنامه ريزي، سازماندهي، هدايت و نظارت بر امور اجرايي با هماهنگي بيشتري دنبال   مي گردد. اين نگرش استمرار همان سير تفكر تيلور و هم عصران وي ميباشد كه با تلاش تك تك آنان مجموعه اصول و نگرش هاي مديريت علمي موجوديت يافت. مديريت علمي همان نگرش سنتي مهندسي صنايع است. با پيشرفت مديريت علمي، مهندسي صنايع با تفكري بر مبناي علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي و اقتصادي در عرصه صنعت و خدمات ظهور كرد كه به معني ايجاد يك تفكر فراگير و سيستماتيك بود. نگاه مهندسي صنايع به مسائل از زوايا و ديدگاههاي مختلف همانند توجه به خروجي و محصول سيستم، توجه به مشتري و يا نگرش به بهره وري سازمان قابل طرح و پيگيري ميباشد كه بر مبناي اصول فكري تقريباً يكساني دنبال مي گردد. ا


زمينه فعاليتهاي مهندسي صنايع

با پيشرفت و تحول سريع علوم و فنون و پيچيدگي هاي روز افزودن آن، بالطبع نظام هاي توليدي و خدماتي نيز گسترش يافته اند كه در اين ميان اداره صحيح و مناسب اين گونه واحدها مستلزم بكارگيري فنون علمي و پيشرفته جهت پيش بيني مدلسازي، برنامه ريزي، تأمين و تدارك، اجرا و نظارت و ارزيابي نتايج حاصله در راستاي وظايف مديريتي است. بديهي است كه فعاليت هر نظام اعم از توليدي يا خدماتي با اتكا بر فناوري خاص آن امكان تداوم و استمرار دارد و صرف نظر از ماهيت فني و صنعتي امر، فناوري داراي چهار جز اصلي1- تجهيزات، امكانات توليدي و خدماتي 2- مديريت و سازمان 3- نيروي انساني 4- دانش فني است.

از آنجا كه رشته هاي مهندسي مرسوم نظير مهندسي مكانيك، برق، ساختمان وغيره بيشتر به ابعاد فني صنعت ياموارد 1و4شاره شده در فوق توجه دارند. در فرآيند كسب و كار رقابتي به تنهايي پاسخگوي مسائل پيچيده خدمات مهندسي و مديريتي مدرن امروزي كه بصورت نظام مندتحولات سياسي، اجتماعي، اقتصادي و باورهاي انساني را در چرخه حيات نظام هاي موردتوجه خود لحاظ نمي نمايند نيستند. لذا براي رفع چنين كمبودهايي در قرن حاضر به ويژه طي چند دهه اخير، رشته جديدي تحت عنوان مهندسي صنايع با بهره گيري از علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي، اقتصادي وفنون مهندسي بوجود آمده است. با توجه به مراتب فوق شايد مناسب بود اين رشته با عنوان مهندسي مديريت معرفي مي شد، چرا كه كاربردهاي آن محدود به صنعت نيست و هر موسسه انتفاعي و غيرانتفاعي با جنبه صنعتي يا خدماتي مي تواند از فنون مهندسي صنايع بهره گيرد. مبحث صرف منابع و حصول حد اكثر نتيجه از منابع مصرفي چيزي نيست كه منحصر به صنعت يا بنگاه خاصي باشد و امروزه با توجه به كمبود ارتقاع سطح بهره وري امري ضروري و حياتي محسوب مي شود كه نشانگر بستر گسترده براي فعاليت هاي مهندسي صنايع نفتي مي شود . مهندسي صنايع در حرفه ها و مشاغلي همچون، بانكداري، خدمات مشاوره اي، صنعت بيمه، شركت هاي هواپيمايي، كشتيراني، بيمارستان ها، كارخانجات، كشت و صنعت، خدمات شهري، استاديوم هاي ورزشي و يا هر مكان ديگري كه نياز به برنامه ريزي، هدايت و مديريت و ارتقا بهره وري مي باشد كاربرد دارد. برخي از زمينه هاي كاري مشخص مهندسي صنايع در بازار كسب و كار عبارتند از: نظام هاي توليدي،برنامه ريزي راهبردي و عملياتي سازمان،مهندسي لجستيك،مديريت توليد، مديريت مهندسي،مهندسي نظام هاي كيفيت،مدريت پروژه، مهندسي نظام هاي بهره وري، طراحي فرآيندها وساختارهاي سازماني، مهندسي مالي و مهندسي ارزش.

 

 ساير كارشناسان مهندسي با گستردگي و تنوع كاري بيشتري با مسايل ميدان اجرا همراهي مي كند. از يكسو تمركز تخصصي بر مباني مهندسي و فنآوري داشته، و از سويي بر روش هاي علمي افزايش بهره وري وكارآيي و تغيير درفنآوري نظام هاي خدماتي و توليدي با استفاده از ابزارهاي مدل سازي، بهينه سازي و شبيه سازي تسلط دارد. ويژگي بين رشته اي وتنوع توانايي هاي اين رشته مهندسي كه بطور روزافزوني مطلوبيت تخصصي مي يابد سبب شده، ظرف سال هاي اخير اين رشته جايگاه اجتماعي خويش را از منظر علاقمندان ورود به دانشگاه هاي ايران ، از رتبه نهم، به اول و دوم بدل نمايد. اين حسن استقبال سبب ورود علايق، ظرايف وتوانايي هايي به اين رشته شده كه، به شدت باعث توسعه و تحول در آن شده است. در دنيا در حال حاضر فرآيند مشابهي در مورد اين رشته در حال رخ دادن است ، به نوعي كه مي توان سه نوع برخورد اجتماعي متفاوت نسبت به اين رشته را مشاهده نمود:

1.       كاملا سنتي وصرفا در حوزه كارسنجي وبهينه سازي تلاش ها،

2.       متكي به حوزه هاي ايجاد بهبود با زدودن نارسايي ها، واستفاده هوشمندانه از امكانات،

3.       درراستاي استفاده از ابزارهاي تحليلي براي دست يابي به قابليت اطمينان بالاتر.

تحصيل كرده ايراني اين رشته همچون ديگر نقاط دنيا كه از توانمندي صنعتي بالاتري برخوردار هستند، به توانايي هايي چون طرح وبرنامه ريزي سخت افزاري ونرم افزاري خرد وكلان امكانات و تجهيزات، ايجاد و هدايت سيستم هاي كنترل و تضمين، كنترل پروژه، موجودي و مسايل مالي ، مكانيزم هاي سنجش كار و زمان، پژوهش هاي مختلف عملياتي مجهز است.

از مسايل جزء دنياي اجراء نظير تخصيص و تقسيم كار روزانه افراد، ماشين آلات و تجهيزات و بهبود روش گرفته، تا بازسازي نظام هاي موجود، ايجاد نظام هاي اطلاعاتي براي تصميم گيري هاي مديريت، ابعاد اقتصادي و استفاده از ابزارهاي رياضي براي تسهيل در تصميم گيري ها در حوزه تلاش هاي اين كارشناس قرار مي گيرند. او علاوه براينكه در بخش هاي صنعتي در حرفه خويش فعال است، بسته به طبيعت حرفه اي در اكثر رشته هاي اجرايي غيرصنعتي نقش هاي محوله را به نحو موثري ايفا مي كند.

چه كساني جذب اين رشته مي شوند

آناني كه از دبيرستان با گرايش رياضي فيزيك به دانشگاه آمده ويا در ديسيپلين هاي مختلف دانشگاهي خاصه مهندسي درحال تحصيل بوده، و تمايل دارند از ارجهيت هاي مهندسي صنايع استفاده كنند و تغيير گرايش تحصيلي مي دهند،

كساني كه، تمايل دارند با توانايي هاي رياضي گونه خويش، ارتباط بهينه اي بين اجزاء نهادها، نظام ها و امكانات پديد آورند،

آنان كه به برنامه ريزي و هدايت موثر امكانات انديشيده و نظام مند هستند،

آنها كه تمايل دارند با ايجاد فضايي بشاش و دلنشين از وقت و انرژي انسان ها با روحيه اي بسيار مطلوب و ثمر بخش بهره گرفته شود،

آناني كه ذوق هنري داشته و نيز تمايلات فني در طراحي و ساخت و ساز امكانات، تجهيزات و نظام ها را دارند،

كساني كه علايقفي در خلق و بروز ابتكار در حوزه هاي كاربردي دارند،

آنها كه به ايجاد امنيت مي انديشند و راهكار  براي مقابله با ريسك هاي گوناگون را دوست دارند،

آنها كه رياضي را دوست دارند، با فن و حرفه عجين اند، كامپيوتر را بخشي از زندگي روزمره خود مي دانند، با انسانها رابطه اي دوستانه مي توانند برقرار كنند، ابعاد مديريتي را دوست دارند، اهل نوآوري و ارايه انديشه هاي جديد  هستند.

ابعاد محوري مورد انتظار از متخصص مهندس صنايع

1.       مهارت ها و فنون مهندسي صنايع نقش حياتي در هر فرآيند بازسازي اقتصادي و اجتماعي دارد را به خدمت گيرد،

2.       طيف قابل ملاحظه اي از بهبود در بهره گيري از منابع مالي ، انساني، زماني، و معنوي در دسترس با استفاده از ابزارهاي علمي مدل سازي و شبيه سازي را تحقق دهد،

3.       توانايي تدارك سطح هرچه بالاتري از رضايت از خدمات براي مشتريان در حرفه هاي گوناگون ايجاد كند،

4.       تغيير در ميزان راندمان فعاليت هاي در حال انجام در سطح كارگاه هاي اجرايي گوناگون پديد آورد،

5.       بهبود در شرايط عرضه خدمات و ايجاد رفاه بيشتر با ايجاد ارزش افزوده در فعاليت ها و رفع تنگناها و نارسايي ها ايجاد كند،

6.       بهره گيري از فنون بسيار مقدماتي اندازه گيري كار و زمان و روش سنجي تا گونه هاي بسيار پيشرفته و مدرن مديريتي توسط كاركنان مديريت در سطوح مختلف را در دستور كار خود داشته باشد،

7.       ايجاد راهكار در مقابل فشارهاي تحميلي از سوي بازار براي افزايش دادن توانايي هاي بازار كار در مقابل رقابت هاي گوناگون روي در روي، شناسايي تقاضاهاي جديد و فزاينده مشتري در دستور كار او باشد،

8.       اخذ تدابير متنوع براي ايجاد رضايت، خشنودي و وفاداري در مشتريان گوناگون در حوزه هاي مختلف ارايه توليد و خدمات در حيطه تلاش هاي او باشد،

9.       فنون كاهش دادن قيمت ها ضمن حفظ كيفيت و نيز ترجمه كيفيت هاي جديد مورد انتظار ولي پنهان از سوي مشتريان را به خدمت گيرد،

10.   زمان هاي كوتاه تر تحويل كالا و خدمات را به اشكال مختلف محقق سازد،

11.   توانايي به خدمت گيري فناوري هاي جديد روباتيك، طراحي و توليد توسط كامپيوتر، شناسايي خودكار، انبارداري و هدايت خودكار امكانات و تجهيزات در خدمت او باشد.

گرايش هاي تخصصي مهندسي صنايع در سطح كارشناسي

1.    برنامه ريزي تحليل سيستم  كه ابزارهاي طراحي و تحليلي براي ايجاد نظام هاي گوناگون  بهينه در فعاليت هاي متنوع انسان ماشين بهره مي گيرد(نظام بهينه طراحي مي كند)،

2.    توليد صنعتي كه به مدد فنون برنامه ريزي كنترل، امكان استفاده بهينه از امكانات و تجهيزات توليدي، خدماتي و پشتيباني را براي نهاد هاي توليدي و خدماتي پديد مي آورد (برنامه ريزي براي استفاده بهينه مي كند)،

3.    تكنولوژي صنعتي كه با استفاده از مهارت هاي اجرايي و ذكاوت هاي فني تجهيزات و تسهيلات مورد استفاده در بخش توليد و خدمات را طراحي نموده و تدابير لازم براي ساخت و سازآنها را تدبير مي نمايد ( بهينه سازي در ساخت و ساز مي كند) ،

4.    ايمني صنعتي كه با بهره گيري از تدابير ويژه مهندسي مبادرت به ايمن سازي نظام هاي گوناگون كاري در مواجهه با گونه هاي مختلف تهديد ريسك روي  در روي آنان مي نمايد       ( بهينه سازي در ايمن سازي ها مي كند).

گرايشهاي تخصصي مهندسي صنايع در مقطع كارشناسي ارشد كه درحال تغييرند

1.       مهندسي صنايع،

2.       مهندسي سيستم و بهره وري،

3.       مهندسي سيستم هاي اقتصادي اجتماعي،

4.       فناوري اطلاعات،

5.       مديريت كيفيت  و

6.     مديريت اجرايي.

جايگاه تعالي علمي يا دكتري مهندسي صنايع

در سطح عالي اين رشته امكان ادامه تحصيل به كارشناسان ارشد اين رشته تخصصي و نيز ديگر متخصصيني كه به نحوي جذب كارشناسي ارشد ها در مهندسي صنايع مي شوند داده مي شود.

تغييرات در حال شكل گيري در دانشكده مهندسي صنايع دانشگاه علم وصنعت ايران

گرايش هاي چهارگانه مكارشناسي مهندسي صنايع متناسب با نيازهاي جديد جامعه علمي و بازاركار، بازنگري كامل درسي شده اند. در اين ميان كارشناسي تكنولوژي صنعتي كه خويش را فناوري صنعتي خطاب مي كند، كاملا گرايش به پاسخگويي بيشتر به خواست هاي نرم فناوري پيداكرده است.وبه زودي درحيطه شكل دهي مهارت هاي زير با ساختار درسي جديد فعاليت مي كند.

1.       مدلسازي وشبيه سازي فن آورانه

2.       طراحي و بهينه سازي فن آوري

3.       ديجيتالي شدن

4.       شناسايي و هدايت حركات خودكار ماشيني

5.       ساخت و ساز مبتني بر ابزارهاي كامپيوتري

6.       طرح ريزي فرآيندها

ساير گرايش ها نيز خويش را به تناسب تصحيح كرده وبه طور تدريجي به سمت مشاركت مهارت ها در سطح كارشناسي و تفاوت آنان در سطح كارشناسي ارشد پيش مي روند. طي ترم هاي آتي دو گرايش ايمني صنعتي و فناوري صنعتي به سمت هم، وتوليد و تحلي به سمت هم سوق پيدا مي كنند. در سالهاي آتي هرچهار گرايش به سمت واحدي براي پاسخگويي به گرايش هاي كارشناسي ارشد پنج گانه حركت خواهند كرد.

درحال حاضر تجارت الكترونيك، ايمني صنعتي، فناوري صنعتي وراي زيرمجموعه هاي مرسوم كارشناسي ارشد مهندسي صنايع يا برنامه ريزي خويش را به اتمام رسانيده و يا در حال اجرا هستند. در آينده اي نزديم مجموعه هاي كارشناساي ارشد با مهارت هاي مديريتي در دانشكده اي همجوار در حيطه مديريت مجتمع خواهند شد و مهندسي صنايع بصورت متمركز و تخصصي بصورت واحد ارايه خواهد شد.

 

مهندسي صنايع در ايران از1348 در ايران به تربيت اين نظام دانشگاهي مشغول بوده است .طي سال هاي اخير در بيش از 25 مركزدانشگاهي آموزش عالي به تربيت اين متخصصين مبادرت ورزيده اند. دانشگاه هاي علم وصنعت ايران، صنعتي امير كبير، صنعتي شريف، صنعتي اصفهان، صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي، تهران، تربيت مدرس، الزهرا، مام حسين، يزد، موسسه آموزش عالي جهاد دانشگاهي، بوعلي سينا همدان، صنعتي مالك اشتر، شهيد باهنر كرمان، هرمزگان، آزاد اسلامي واحد تهران جنوب، تهران شمال، قزوين، شيراز، نراق، كرمان، رشت، اميديه، زاهدان، موسسه آموزش عالي شمال، علوم و فنون مازندران در زمره آنان اند. فعلا بيش از39 دانشكده مهندسي صنايع در كشور فعال اند. تلاش هاي انجام گرفته براي معرفي اين رشته سبب شده كه متقاضيان ورود به دانشگاه در سالهاي اخير اين رشته را در گزينه هاي ائل و دوم كنكور خويش انتخاب نمايند.

 

توانايي هاي پايه تخصصي در گرايشهاي مختلف مهندسي صنايع

  فناوري صنعتي

كارشناسي با بينش فني تر از دو گرايش قبلي، مشابه با كارشناس ساخت و توليد در مهندسي مكانيك ولي مجهز به توانايي هاي بهينه سازي، آگاه به مسايل بهينه سازي ساخت و ساز فرآورده هاي صنعتي و نيز نگهداشت و راه اندازي فني واحد هاي اجرايي .داراي توانايي انتقال و مديريت يك تكنولوژي، نيز حفظ وحراست از آن.به مدد امكانات سخت ونرم  افزاري درجهت حفظ و نگهداشت نظام فني واجرايي گام برمي دارد. با مديريت تكنولوژي هاي دردسترس يا مواردي كه در قالب انتقال تكنولوژي بده بستان مي شوند، گام هاي موثري در جهت افزودن كميت وكيفيت فرآورده هاو نيزبهره برداري موثر از امكانات دردسترس برمي دارد. با استفاده از تجهيزات كامپيوتري و مدارهاي منطقي قادر است طيف زيادي از خواست هاي اجرايي بشر كه، بدليل محدوديت هاي انساني بسهولت قابل تحقق نيستند را عينيت بخشد. مباحث اجرايي و مهارتي ساخت و توليد فرآورده هاي صنعتي، طراحي قالب، قيد و بست هاي صنعتي، عمليات حرارتي و مباحث انتقال تكنولوژي رامي توان در زمره زمينه هاي تخصصي مورد علاقه اين كارشناس ذكركرد. او از طراحي يك ايده، نمونه سازي آن تا مرحله ساخت و تدارك امكانات توليد گرفته، تا مديريت مراحل اجرايي توان خدمت رساني دارد. ضايعات و منابع بروز آنها را شناسايي كرده، مي تواند تاثير تلاشهاي گوناگوني كه انجام مي گيرند را مورد سنجش و ارزيابي قرار دهد.

برنامه ريزي و تحليل سيستم

تخصص اين كارشناس ايجاب مي كند تا، با استفاده از روشهاي نظام مند و مدل هاي رياضي ، مسايل تصميم گيري در سطح واحدهاي اجرايي راتجزيه و تحليل كرده، بهترين راهكارها را در استفاده موثر از منابع موجود و عملكرد معقول اجزاء متشكله نظام ها به مدد ابزارهاي تحليلي ارايه نمايد. او به عنوان نمونه با مدلسازي مي تواند تعيين كند، شبكه لوله كشي آب شهر كه  در گذر زمان نياز به تعمير و نگهداري پيدا مي كند، بطور منظم چگونه برنامه ريزي شود تا ، از  كار افتادگي ها به دليل نياز به تعميرات به حداقل برسند . چگونه واحدي توليدي يا خدماتي را برنامه ريزي بهينه كرد تا به ميزان قابل توجهي به اهداف تعريف شده دست يابد.

مباحثي چون طرح ريزي اطلاعاتي و كنترل مديريت، برنامه  ريزي حمل و نقل، اصول شبيه سازي، تجزيه و تحليل نظام ها و اصول مديريت كه وابستگي مطلوبي به رياضيات و آماردارند را، مي توان بخشي  از زمينه  هاي علمي تخصصي اين كارشناس ذكركرد.

  توليد صنعتي

اين كارشناس كه به ابزارهاي تحليلي و كاربرد مباني آمار و احتمالات مجهز شده، قادر است با تجزيه و تحليل هايي كه پيرامون برنامه ريزي توليد، كنترل و مديريت پروژه ، كنترل كيفيت، بهبود كارآيي توليد و نيز طرح ريزي هاي گوناگون مهندسي در واحدهاي اجرايي انجام مي دهد، امكان موثر تر توليد شدن فرآورده ها يا عرضه مطلوب تر خدمات را پديد آورد. طراحي ايجاد واحد هاي كاري، برنامه ريزي توليد، برنامه ريزي و كنترل موجودي ها ، نظام هاي تعمير و نگهداري و اصول مديريت و الگوگيري را مي توان محورهاي كليدي تخصص اين كارشناس ذكركرد. او مي تواند بگونه اي يك نظام اجرايي را برنامه ريزي كند كه ،چند هدف متفاوت و گاه در تضاد با هم در قالبي بهينه تحقق پيدا نمايند. مثلا قيمت ها كاهش يافته، ارزش افزوده بالارفته، حمل و نقل ها كم شده، موجودي هاي محدودتري نگاه داشته شده ، و درعين حال قابليت اطمينان بالاتري نيز براي حفظ رقابت پذيري وجود داشته باشد.

ايمني صنعتي

با رويكردي بهساز و پيشگيرانه و درعين حال مهندسي، در جوارمتخصصين بهداشت حرفه اي كه از ديد پزشكي بيشتري به دنياي كار مي نگرند تا صنعتي، تلاش در ايجاد نظام هاي شناخت خطرات و محدودسازي عملكردهاي غيرايمن درمحيطهاي كاري داشته،روشها،برنامه هاوفرآيند هايي براي كنترل و ارزيابي خطرات راپي گرفته،تلاش درايجاد فضايي سالم براي انجام حركتهاي بهره ور دارد. اين كارشناس صنايع ضمن تسلط برآگاهي هاي عمومي مهندسي صنايع به ويژه درراستاي تطابق دادن كار با توانايي هاي انساني،در زمينه هايي همچون مهندسي انساني، عوامل فيزيكي  و شيميايي  زيان آورمحيط كار،حفاظت صنعتي،اصول مديريت ايمني داراي تبحروتخصص است.طراحي نظام هايي كه بتوانند از صدمه واردآمودن به انسانها،امكانات و تجهيزات پيشگيري كرده ،حركت ملايم و روان اجرارا تضمين نمايد،بخشي از توانايي هاي اجرايي اين متخصص بشمار مي رود.

توانايي هاي فراگير مهندسي صنايع در تمامي گرايش ها ذكر شده در زيررا مي توان در ميدان عمل از كارشناسان مهندسي صنايع انتظار داشت: روش سنجي و زمان سنجي، طراحي تسهيلات (بخشها، تجهيزات، ساختمانها وچيدمان آنها ) ،طراحي و يا بهبودنظام هاي حمل و نقل درون و برون كارخانه أي،طراحي ويا بهبودونظام هاي مديريت توليد،موجودي و انبار،طراحي،بهبود،توسعه ونصب نظام هاي تعميرونگهداري وقابليت اطمينان عملكرد ،طراحي،بهبودونصب نظام هاي مديريت كيفيت و قابليت اطمينان محصول،توسعه نظام هاي كنترل هزينه،بودجه،تحليل هزينه ونظام هاي استانداردهزينه،مديريت پروژه،طراحي،نصب و توسعه نظام هاي اطلاعاتي نظيرMIS,DSS,SIS وغيره،توسعه و نصب نظام هاي ارزشيابي شغل،تحقيق در عمليات همچون تحليل هاي رياضي،شبيه سازي نظام ها،برنامه ريزي خطي،پويا وتئوري هاي تصميم گيري،مكانيزه نمودن نظام ها و فرآيندها،طراحي وارزيابي نظام هاي اداري،مراحل اجرايي و سياست،طراحي ساختارسازماني،بررسي محل استقرار كارخانه، بازار، منابع، وتامينات گوناگون،ايمني محيط زيست ومحيطهاي كاري و توسعه ونصب نظام هاي موردنياز،برنامه ريزي راهبردي وبهسازي هاي گوناگون نظام مند.

پست هاي سازماني كه بطور نمونه ازتخصص مهندسي صنايع بهره مي گيرندعبارتنداز،رئيس مهندسي صنايع،سرپرست امورسازماني،رئيس امور برنامه ريزي وبودجه،سرپرست امورسازماني،رئيس وام وسرمايه گذاري،رئيس برنامه ريزي وتحليل هاي مالي،سرپرست آمار وگزارشهاي تطبيقي،رئيس امورراه اندازي طرح ها،سرپرست هماهنگي وپشتيباني تداركاتي،رئيس مهندسي فرآيند،كارشناس ارشدبودجه وكنترل هزينه،سرپرست برنامه ريزي،سرپرست كنترل و پيشرفت برنامه ها،رئيس برنامه ريزي وكنترل پروژه،تحليل گر سيستم،مهندس برنامه ريز،كارشناس ايمني،كارشناس تشكيلات و روش ها،مدير پروژه،مديرانتقال تكنولوژي،رئيس تعمير و نگهداري،برنامه ريزوسرپرست بانك اطلاعاتي،مسئول سيستم هاي پشتيباني مديريت،مديرتكنولوژي،برنامه ريز توليد،رئيس سالن توليد.

دانشگاههاي ايران به موازات  جذب تحصيل كرده هاي دنياي صنعتي، تاكنون چند ده هزار مهندس صنايع در رده هاي مختلف را تربيت و به بازار كار هدايت نموده اند كه با همان توامندي جوامع صنعتي به امور محوله مي پردازند. براي همگامي توانايي ها، سالانه كنفرانسي بين المللي در حوزه هاي تخصصي به موازات كنفرانس هاي ملي برگزار مي شود وبين صاحبنظران كشورهاي مختلف در اين حوزه تخصصي مهنذسي مبادله تجربيات مي شود. .دانشگاههاي ايران به موازات مراكز پژوهشي وابسته به اين رشته چون مركز جوش، مركز تكنولوژي هاي نو، وموارد ديگر، اكثرا مجهز به آزمايشگاههاي ارزيابي كاروزمان،سيستم هاي زمان سنجي،جوشكاري،آبكاري و اندازه گيري دقيق،سيستم هاي مدرن توليدي ،تصميم گيري وكاربردكامپيوتردرمهندسي صنايع،طراحي كارخانه واصول حمل ونقل مواد،ارگونومي وسيستم هاي انسان و ماشين،كارگاههاي تراش،ريخته گري و جوشكاري مي باشند كه به مدد آن توانايي هاي كابردي دانشجويان را تضمين مي نمايند.

موضوعات پژوهشي كه مهندسين صنايع درحيطه هاي كاري به آن مي پردازند را،مي توان در حوزه هايي مشاهده كرد همچون،اقتصاد وهزينه يابي، كيفيت، كنترل توليد و موجودي، تكنولوژي توليد، مديريت، فنآوري اطلاعات، مديريت پروژه و شبكه، منابع انساني، تحقيق در عمليات، طرح استقرار، ارزيابي كار وزمان.

اندازه گيري عملكرد،تعيين ميزان تاثير بجاي مانده از فعاليت هاي اجرايي كاركنان،سنجش ميزان رضايت مشتري،مدلسازي ميزان وتنوع توليد متناسب با نياز مشتري،مجتمع سازي تلاشهاي اجرايي،ارتقاء بهره وري كاركنان و نظام ها،نظام هاي تضمين كيفيت،مديريت ومحيط زيست،طراحي الگوي توسعه صنعتي كشور،برنامه ريزي حمل و نقل از طريق شبكه هاي عصبي،تصميم گيري فازي،توسعه سيستم هاي عرضه انرژي،برنامه ريزي توليددرحالت احتمال با استفاده از شبيه سازي نمونه هاي محورهاي پژوهشي درحال انجام در اين رشته اند.

سايت هاي اينترنتي متعددي درحوزه مهندسي صنايع مركز مبادله اطلاعات بين متخصصين اين رشته دراين محورهااست، ارگونومي يا مهندسي انساني، آناليز اثرات حالت خطا، ايمني، بهبودفرآيندها، تحقيق در عمليات، سيستم، توليد ناب، ساخت يكپارچه، ساخت و توليد، شبيه سازي، حمل و نقل، زنان در صنعت، فروش وبازاريابي، كنترل پروژه، كيفيت، مهندسي و مهندسي صنايع، مهندسف مجدد، نرم افزارها، اطلاعات تجاري.

انجمن مهندسي صنايع به عنوان يك ركن ارتباط دهنده بين علاقمندان به حرفه مهندسي صنايع از 1376با شكل گيري كانون دانشجويان مهندسي صنايع واز سال1378 درحوزه هاي چندگانه به فعاليت بهنگام سازي فارغ التحصيلان مشغول است.گردهمايي ها،انتشارات،بازديدها،داوري ها و كارشناسيها وبازآموزي ها را درزمره محوري ترين تلاشهاي اين نهاداجتماعي مي توان ذكر كرد.اين نهاد كه به شدت مورداحترام دانشجويان،اساتيد،صاحبنظران ونيز افرادي كه به نحوي از توانايي هاي مهندسي صنايع بهره مي گيرند،مركزي است براي مبادله انديشه و جهت گيري هاي تخصصي دراين رشته و كانوني براي برقراري ارتباط بين فارغ التحصيلان و بازار كار.علاوه برآن جامعه قالبسازان،انجمن ارگونومي،انمن مديريت تكنولوژي و انجمن ريخته گري نيز پاتوق هاي علمي اين متخصصين در كشور تلقي مي شود.اين انجمن با كمك دانشكئه مهندسي صنايع دانشگاه علم وصنعت مسئوليت برگزاري پنجمين كنفرانس بين المللي مهندسي صنايع را در كشور در اسفند1385 به عهده دارد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه پنجم دی 1386ساعت 10:51  توسط bahrami